از کجا بفهمیم صفحه ورود بانک یا سامانه ایرانی جعلی است؟
تشخیص سایت جعلی بانک ایرانی فقط با نگاه کردن به لوگو، رنگ صفحه یا علامت اتصال امن ممکن نیست. صفحه فیشینگ میتواند ظاهر بانک یا یک سامانه دولتی را تقلید کند و شما را به وارد کردن رمز، اطلاعات کارت یا کد یکبارمصرف ترغیب کند. مهمترین بررسی، نشانی واقعی صفحه و مسیری است که از آن وارد شدهاید.
استفاده از آیپی ایران نیز اصالت مقصد را تأیید نمیکند. VPN مسیر ارتباط شما را تغییر میدهد، اما نمیتواند هر صفحهای را که باز میکنید به یک خدمت معتبر تبدیل کند. پیش از وارد کردن اطلاعات حساس، چند بررسی مستقل انجام دهید.
از مسیر شناختهشده وارد شوید
اگر پیامک یا ایمیلی از مسدود شدن حساب، بدهی فوری، جایزه یا نیاز به احراز هویت خبر میدهد، برای ورود بانکی به همان لینک تکیه نکنید. نشانیای را که قبلاً از مسیر رسمی بانک دریافت کردهاید باز کنید یا از برنامه رسمی نصبشده استفاده کنید. شماره تماس درجشده در همان پیام مشکوک نیز مرجع مستقلی برای تأیید نیست.
در راهنمای فیشینگ کمیسیون تجارت فدرال آمریکا هم بر بررسی مستقل پیام و تماس از طریق اطلاعات تماس شناختهشده تأکید شده است. وجود نام بانک در فرستنده یا متن پیام، بهتنهایی برای اعتماد کافی نیست.
اگر نشانی رسمی را نمیدانید، آن را از منابع مستقل متعلق به بانک، مانند مدارک قبلی یا اطلاعات تماس معتبر بانک، تأیید کنید. اولین نتیجه جستوجو یا تبلیغ بالای صفحه را خودکار معتبر ندانید. برای مراجعههای بعدی، نشانی تأییدشده را ذخیره کنید تا هر بار از لینک تازهای وارد نشوید.
دامنه را بخوانید، نه فقط نام بانک را
روی نوار نشانی بزنید تا نشانی کامل دیده شود. نوشته روی دکمه، عنوان صفحه و نام نمایشی لینک ممکن است با مقصد واقعی فرق داشته باشند. نام بانک میتواند در زیردامنه، مسیر یا پارامترهای یک نشانی نامرتبط قرار گرفته باشد.
مثالهای زیر کاملاً فرضی هستند و نشانی هیچ بانک واقعی نیستند. فرض کنید نشانی تأییدشده خدمت bank.example.com باشد. در نشانی bank.example.com.login.example.net عبارت ابتدای نشانی گمراهکننده است؛ دامنه اصلی این مثال example.net است و با example.com فرق دارد.
| نشانی فرضی | چه چیزی باید ببینید؟ |
|---|---|
bank.example.com |
زیردامنهای از دامنه example.com |
bank.example.com.login.example.net |
متعلق به ساختار دامنه example.net، با نام گمراهکننده در ابتدا |
example.net/bank.example.com |
نام بانک فرضی در مسیر صفحه است و مالکیت دامنه را تغییر نمیدهد |
تشخیص دامنه اصلی همیشه با شمردن دو بخش آخر انجام نمیشود؛ برخی پسوندها ساختار چندبخشی دارند. راه عملی برای کاربر، مقایسه دقیق با نشانی رسمی تأییدشده است. حروف شبیه، خط تیره اضافه، پسوند متفاوت و غلط املایی کوچک را نادیده نگیرید. کوتاه بودن یا طولانی بودن نشانی بهتنهایی حکم اصالت نیست.
HTTPS چه چیزی را ثابت میکند؟
اتصال HTTPS به حفاظت ارتباط با همان دامنه کمک میکند؛ هویت بانکی صاحب صفحه را صرفاً از روی ظاهر آن تأیید نمیکند. سایت جعلی هم ممکن است اتصال رمزگذاریشده داشته باشد. به همین دلیل، وجود علامت امنیت اتصال جای بررسی نشانی را نمیگیرد.
راهنمای امنیت اتصال در Chrome نیز توصیه میکند حتی در اتصال امن، نام سایت را پیش از وارد کردن اطلاعات بررسی کنید. اگر مرورگر صفحه را خطرناک معرفی میکند، ادامه ندهید. خطای گواهی یا پیام خصوصی نبودن اتصال هم میتواند علتهای مختلفی داشته باشد، اما راه مناسب برای ورود بانکی، عبور اجباری از هشدار نیست.
درخواستهای غیرعادی را جدی بگیرید
فقط فرم ورود را بررسی نکنید؛ ببینید صفحه از شما چه کاری میخواهد. آیا برای مشاهده یک اطلاعیه ساده، اطلاعات کامل کارت درخواست شده است؟ آیا پیام از شما میخواهد برنامهای خارج از مسیر رسمی نصب کنید یا کنترل دستگاه را به فرد دیگری بدهید؟ آیا برای جلوگیری از بسته شدن حساب، فرصت بسیار کوتاهی تعیین کرده است؟
- رمز و کد ورود را برای فردی که خود را پشتیبان معرفی میکند ارسال نکنید.
- برنامه یا پروفایل تنظیمات را از لینک ناشناس نصب نکنید.
- درخواست نصب ابزار کنترل از راه دور برای حل مشکل بانکی را بدون تأیید مستقل نپذیرید.
- برای رفع خطای VPN یا سایت، تصویر حاوی رمز، کد پیامکی یا اطلاعات کامل کارت نفرستید.
کد یکبارمصرف هم میتواند در حملهای که همزمان انجام میشود مورد سوءاستفاده قرار گیرد. صرف وجود مرحله پیامکی، صفحه را واقعی نمیکند. اگر پیام کد، مبلغ یا نوع عملیات را نشان میدهد، آن را بخوانید و با کاری که خودتان آغاز کردهاید تطبیق دهید.
باز شدن صفحه پس از اتصال VPN کافی نیست
ممکن است صفحهای پس از تغییر اتصال باز شود و این اتفاق حس اعتماد ایجاد کند. اما رفع مشکل دسترسی با تأیید اصالت فرق دارد. قبل از ورود، نشانی را دوباره بررسی کنید؛ بهویژه اگر از پیامک، نتیجه جستوجو یا لینک بازنشرشده به صفحه رسیدهاید.
برای بررسی دسترسی، ابتدا از صفحه عمومی رسمی شروع کنید و بدون عملیات مالی نتیجه را بسنجید. راهنمای تست سرویس پیش از خرید همین مراحل را جدا میکند. همچنین VPN جای دریافت پیامک سیمکارت را نمیگیرد؛ نرسیدن کد دلیل مناسبی برای سپردن اطلاعات ورود به شخص دیگری نیست.
اگر اطلاعات را وارد کردهایم چه کنیم؟
ورود اطلاعات بیشتر و هر تأیید تازهای را متوقف کنید. از مسیر مستقلی که رسمی بودن آن را میدانید با بانک یا پشتیبانی سامانه تماس بگیرید و دقیق بگویید چه نوع اطلاعاتی وارد کردهاید. بر اساس نوع اطلاعات افشاشده، از بانک درباره مسدود کردن کارت یا محدود کردن دسترسی حساب راهنمایی فوری بگیرید.
اگر رمز حساب را وارد کردهاید، آن را از دستگاه قابل اعتماد و صفحه رسمی تغییر دهید. در صورت وجود این امکان، نشستهای دیگر را ببندید. اگر همان رمز را جای دیگری استفاده کردهاید، آن حسابها را هم اصلاح کنید. اطلاعات زمان رخداد و پیام مشکوک را نگه دارید، اما دوباره برای بررسی وارد لینک نشوید.
اگر فایل یا برنامهای نصب کردهاید، تا بررسی امنیت دستگاه از آن برای ورود حساس استفاده نکنید. اعلانها و گردش حساب را از مسیر رسمی بررسی کنید و مورد ناشناس را به بانک گزارش دهید. برای پیشگیری در مراجعات بعدی، نشانی تأییدشده، درخواست متناسب با کار شما و نبود هشدار مرورگر را کنار هم بررسی کنید؛ هیچ نشانه ظاهری بهتنهایی کافی نیست.